İçeriğe geç
Duygu.net

16 türkü · 14 yöre

Türküler

Türkü, sahibi unutulmuş ama kendisi unutulmamış şiirdir. Bu bölümde her türkünün yöresini, nazım biçimini ve arkasındaki hikâyeyi bulacaksınız — bir türküyü asıl anlamlı kılan, sözlerinden çok onu doğuran olaydır.

Türkü nedir?

Türkü, Anadolu halkının kendi hayatını anlattığı anonim halk şiiridir. Bir olay yaşanır — bir ölüm, bir göç, bir ayrılık, bir kavga — ve o olayın ardından biri bir türkü yakar. Türkü sözlü gelenekle köyden köye taşınır, her yörede biraz değişir ve zamanla asıl sahibi unutulur. Geriye kalan, bütün bir halkın ortak sesidir.

Uzun hava ve kırık hava

Türk halk müziği iki temel biçime ayrılır. Kırık hava ölçülüdür; ritmi belirgindir ve oynanabilir. Oyun havaları, koşmalar ve çoğu düğün türküsü bu gruptadır. Uzun hava ise ölçüsüzdür: söyleyen kişi nefesine ve duygusuna göre uzatır. Bozlak, hoyrat, maya, divan ve barak havaları uzun havanın alt türleridir ve icracıdan ciddi bir ses ustalığı ister.

Türkü türleri

  • Ağıt: Bir ölümün ya da felaketin ardından yakılır. Yemen Türküsü en bilinen örneğidir.
  • Asker türküsü: Askere gidenin ve geride kalanın duygusunu anlatır.
  • Göç türküsü: Balkanlar'dan ve Kafkasya'dan gelen göçlerin ardından doğmuştur.
  • Oyun havası: Düğün ve eğlencelerde söylenen, ritmi öne çıkan türküler.
  • Eşkıya türküsü: Dağa çıkmış kahramanların hikâyesini anlatır.

Yöreler neden bu kadar önemli?

Türkiye'nin her yöresinin kendine özgü bir çalgısı, ritmi ve söyleyişi vardır. Karadeniz'de kemençe ve hızlı aksak usuller, Orta Anadolu'da bağlama ve bozlak, Trakya'da dokuz zamanlı Rumeli ritimleri, Güneydoğu'da uzun hava ve gazel geleneği hâkimdir. Bu yüzden bir türkünün yöresini bilmek, onu nasıl dinlemek gerektiğini de söyler.

Bu sayfalarda ne bulacaksınız?

Her türkü sayfasında yöre, nazım biçimi, varsa dönem bilgisi ve türkünün arkasındaki tarihsel hikâye yer alır. Söz metinleri, yörelere göre çok fazla varyantı olduğu ve birçoğunun TRT repertuvarında kayıtlı derleyeni bulunduğu için burada yayımlanmamaktadır.