Ada Sahillerinde Bekliyorum
Rumeli / İstanbul
Rumeli kökenli, Türkiye'de çok sevilen bir türküdür. Sözlerde bir bekleyiş ve kavuşamama teması işlenir. Türkü, Balkanlar'da da farklı sözlerle söylenmesiyle Kâtibim'e benzer bir…
2
16 türkü · 14 yöre
Türküler
Türkü, sahibi unutulmuş ama kendisi unutulmamış şiirdir. Bu bölümde her türkünün yöresini, nazım biçimini ve arkasındaki hikâyeyi bulacaksınız — bir türküyü asıl anlamlı kılan, sözlerinden çok onu doğuran olaydır.
Rumeli türküsü
Bülbülüm Altın Kafeste
İstanbul
Bülbül ve kafes imgesi üzerine kurulu, İstanbul yöresine bağlanan sevilen bir türküdür. Bülbül, hem halk hem divan şiirinin ortak imgesidir: âşığı, kafes ise ayrılığı ve…
2
Çayelinden Öteye
Rize — Çayeli / Karadeniz
Rize'nin Çayeli ilçesinden derlenmiş, Karadeniz yöresinin en tanınan türkülerindendir. Horon eşliğinde söylenir ve kemençe ile icra edilir. Karadeniz türkülerinin ayırt edici…
14
Değmen Benim Gamlı Yaslı Gönlüme
Erzurum / Doğu Anadolu
Doğu Anadolu'nun en sevilen uzun havalarındandır. Uzun hava, serbest ritimli, ölçüsüz söylenen türkü biçimidir; icracıya geniş bir yorum alanı bırakır ve bu yüzden ses ustalığı…
7
Drama Köprüsü
Rumeli — Drama (bugün Yunanistan)
Osmanlı'nın Rumeli topraklarında, bugün Yunanistan sınırları içinde kalan Drama şehrinde geçen bir olayı anlatır. Türkünün merkezinde, dağa çıkmış bir eşkıya olan Hasan vardır.…
1
Entarisi Ala Benziyor
İstanbul / Rumeli
Düğünlerde ve eğlencelerde en çok söylenen neşeli türkülerdendir. Sözlerde bir sevgilinin kıyafeti ve görünüşü övülür; ağıt ve ayrılık ağırlıklı türkü repertuvarında sevinçli bir…
2
Gesi Bağları
Kayseri — Gesi
Kayseri'nin Melikgazi ilçesine bağlı Gesi beldesinden derlenmiş, Türkiye'nin en sevilen türkülerindendir. Gesi, bağlarıyla ünlü bir yerleşimdir; türküye adını veren de bu…
4
Hoş Gelişler Ola Mustafa Kemal Paşa
Sivas / Orta Anadolu
Millî Mücadele yıllarında Mustafa Kemal'in Anadolu'ya geçişi ve Sivas Kongresi çevresinde doğmuş, halkın kendiliğinden yaktığı bir türküdür. Bir bestecisi ya da söz yazarı…
4
Kalenin Bedenleri
Kerkük — Irak Türkmenleri
Irak Türkmenlerinin en bilinen türküsüdür ve Türkiye'de de yaygın olarak söylenir. Kerkük, yüzyıllardır Türkmen nüfusun yoğun yaşadığı bir şehirdir ve kendine özgü bir müzik…
1
Karam
Elazığ — Harput
Harput müziğinin en tanınan örneklerindendir. Harput (bugünkü Elazığ), Osmanlı döneminden itibaren kendine özgü bir müzik geleneği geliştirmiş; "Harput divanı", "Harput kırık…
2
Kâtibim (Üsküdar'a Gider İken)
İstanbul
Türkiye'nin dünyada en çok tanınan türküsüdür. Ezgi yalnızca Türkiye'de değil; Yunanistan, Bulgaristan, Sırbistan, Bosna, Arnavutluk ve hatta Hindistan'da farklı sözlerle…
3
Sarı Gelin
Erzurum
Türkiye'nin en çok bilinen türkülerinden biri olan Sarı Gelin, aynı ezginin Azerbaycan, Ermenistan ve İran'da da farklı sözlerle söylenmesiyle dikkat çeker. Bu yüzden kökeni uzun…
2
Şu Kışlanın Kapısına
Orta Anadolu
Askere giden gençlerin ve geride kalanların duygusunu anlatan asker türkülerinin en bilinenlerindendir. Kışla, Anadolu türkülerinde ayrılığın somut mekânıdır: gidenin son…
6
Yemen Türküsü
Muş / Anadolu geneli
Havada bulut yok bu ne dumandır dizesiyle başlayan bu ağıt, Osmanlı Devleti'nin Yemen'e gönderdiği askerlerin ardından yakılmıştır. Türkünün arkasında somut bir tarih vardır:…
4
Yüksek Yüksek Tepelere
Rumeli / Balkan göçmenleri
Balkanlar'dan Anadolu'ya göç eden Türklerin ardından söylenen en bilinen göç türküsüdür. Sözlerde bir kızın, kendisini uzağa gelin veren ailesine seslenişi vardır; ama türkü…
2
Zeytinyağlı Yiyemem Aman
İstanbul / Rumeli
Düğün ve eğlence repertuvarının vazgeçilmezlerinden, neşeli ve nükteli bir türküdür. Sözlerinde gündelik hayattan, yemekten ve gelinlikten söz edilir; halk türkülerinin mizah…
1
Türkü nedir?
Türkü, Anadolu halkının kendi hayatını anlattığı anonim halk şiiridir. Bir olay yaşanır — bir ölüm, bir göç, bir ayrılık, bir kavga — ve o olayın ardından biri bir türkü yakar. Türkü sözlü gelenekle köyden köye taşınır, her yörede biraz değişir ve zamanla asıl sahibi unutulur. Geriye kalan, bütün bir halkın ortak sesidir.
Uzun hava ve kırık hava
Türk halk müziği iki temel biçime ayrılır. Kırık hava ölçülüdür; ritmi belirgindir ve oynanabilir. Oyun havaları, koşmalar ve çoğu düğün türküsü bu gruptadır. Uzun hava ise ölçüsüzdür: söyleyen kişi nefesine ve duygusuna göre uzatır. Bozlak, hoyrat, maya, divan ve barak havaları uzun havanın alt türleridir ve icracıdan ciddi bir ses ustalığı ister.
Türkü türleri
- Ağıt: Bir ölümün ya da felaketin ardından yakılır. Yemen Türküsü en bilinen örneğidir.
- Asker türküsü: Askere gidenin ve geride kalanın duygusunu anlatır.
- Göç türküsü: Balkanlar'dan ve Kafkasya'dan gelen göçlerin ardından doğmuştur.
- Oyun havası: Düğün ve eğlencelerde söylenen, ritmi öne çıkan türküler.
- Eşkıya türküsü: Dağa çıkmış kahramanların hikâyesini anlatır.
Yöreler neden bu kadar önemli?
Türkiye'nin her yöresinin kendine özgü bir çalgısı, ritmi ve söyleyişi vardır. Karadeniz'de kemençe ve hızlı aksak usuller, Orta Anadolu'da bağlama ve bozlak, Trakya'da dokuz zamanlı Rumeli ritimleri, Güneydoğu'da uzun hava ve gazel geleneği hâkimdir. Bu yüzden bir türkünün yöresini bilmek, onu nasıl dinlemek gerektiğini de söyler.
Bu sayfalarda ne bulacaksınız?
Her türkü sayfasında yöre, nazım biçimi, varsa dönem bilgisi ve türkünün arkasındaki tarihsel hikâye yer alır. Söz metinleri, yörelere göre çok fazla varyantı olduğu ve birçoğunun TRT repertuvarında kayıtlı derleyeni bulunduğu için burada yayımlanmamaktadır.