Çanakkale Şehitlerine (Seçme Bölümler)
Şu Boğaz harbi nedir? Var mı ki dünyâda eşi?
En kesif orduların yükleniyor dördü beşi,
Tepeden yol bularak geçmek için Marmara'ya
Kaç donanmayla sarılmış ufacık bir karaya.
Ne hayâsızca tehaşşüd ki ufuklar kapalı!
Nerde -gösterdiği vahşetle "bu: bir Avrupalı!"
Dedirir; yırtıcı, his yoksulu, sırtlan kümesi,
Varsa gelmiş, açılıp mahbesi, yâhud kafesi!
Vurulup tertemiz alnından, uzanmış yatıyor,
Bir hilâl uğruna, yâ Rab, ne güneşler batıyor!
Ey şehid oğlu şehid, isteme benden makber,
Sana âgûşunu açmış duruyor Peygamber.
Şiirin Çözümlemesi
Sözlük
Kesif: yoğun · tehaşşüd: yığınak, toplanma · mahbes: hapishane · makber: mezar · âgûş: kucak.
Açıklama
Mehmet Âkif'in Safahat'ta yer alan bu şiiri, Çanakkale Savaşı üzerine yazılmış en bilinen Türkçe metindir. Şair olayı anlatmaz; onu anlamlandırmaya çalışır ve daha ilk dizede sorar: "Var mı ki dünyâda eşi?"
"Bir hilâl uğruna, yâ Rab, ne güneşler batıyor!" mısrası Türk şiirinin en çok alıntılanan dizelerindendir. Hilâl bayrağı, güneşler ise ölen gençleri anlatır; küçük bir simge uğruna büyük bir aydınlığın söndüğü söylenerek kaybın büyüklüğü verilir.
Son beyitte şiir bir hitabete dönüşür: şehide mezar değil, doğrudan Peygamber'in kucağı vaat edilir.