İçeriğe geç
Y

Yunus Emre

1240 – 1321Tasavvuf / Tekke EdebiyatıŞair, mutasavvıfKamuya açık

Türkçeyi tasavvufun dili hâline getiren, sade söyleyişiyle yedi yüz yıldır okunan halk şairi ve mutasavvıf.

Yunus Emre Kimdir? Hayatı

Yunus Emre'nin hayatına dair bilinenlerin çoğu, kendi şiirlerinden ve menkıbelerden çıkarılmıştır. Doğum ve ölüm tarihleri kesin değildir; genel kabul 1240 dolaylarında doğduğu ve 1320'li yıllarda vefat ettiği yönündedir. Doğum yeri konusunda Eskişehir Sivrihisar ile Karaman başta olmak üzere birçok yer iddia sahibidir ve Anadolu'nun çeşitli şehirlerinde ona ait olduğu söylenen makamlar bulunur.

Yaşadığı dönem, Anadolu Selçuklu Devleti'nin dağılma, Moğol istilasının ise en ağır hissedildiği yıllardır. Savaşın, kıtlığın ve siyasi parçalanmanın ortasında Yunus'un şiiri, insanları birleştiren bir dil kurar. Menkıbeye göre Hacı Bektâş-ı Velî dergâhına buğday istemeye gitmiş, kendisine "buğday mı istersin nefes mi" diye sorulduğunda önce buğdayı seçmiş, sonra pişman olup geri döndüğünde nasibinin Tapduk Emre'de olduğu söylenmiştir. Tapduk Emre'nin dergâhında yıllarca odun taşıdığı, dergâha hep düzgün odun getirdiği ve bunun sebebi sorulduğunda "bu kapıdan eğri odun bile geçmesin" dediği rivayet edilir.

Yunus Emre'nin en büyük katkısı, tasavvufun karmaşık kavramlarını Arapça ve Farsça terimlere boğulmadan, halkın konuştuğu Türkçe ile anlatmasıdır. Onun bu tercihi, Türkçenin bir edebiyat ve düşünce dili olarak gelişmesinde belirleyici olmuştur. UNESCO 1991 yılını Yunus Emre Sevgi Yılı ilan etmiştir.

Edebî Kişiliği ve Üslubu

Yunus, şiirlerinin çoğunu hece ölçüsüyle yazmış; aruzu da denemiş ama asıl sesini hecede bulmuştur. Dili son derece sadedir: gündelik konuşmanın kelimeleriyle en derin meseleleri anlatır. "Sevelim sevilelim", "Bir ben vardır bende benden içerü" gibi mısraları, yüzyıllar boyunca atasözü gibi kullanılmıştır.

Şiirinin merkezinde vahdet-i vücûd düşüncesi vardır: varlığın tek olduğu, yaratılan her şeyin yaratıcının bir yansıması sayıldığı bu anlayış, onu insana ayrım gözetmeden bakmaya götürür. "Yaratılanı severiz Yaratan'dan ötürü" mısrası bu bakışın en özlü ifadesidir.

Yunus Emre Ünlü Dizeleri

Sevelim sevilelim, dünya kimseye kalmaz.

Bir ben vardır bende benden içerü.

Yaratılanı severiz Yaratan'dan ötürü.

Gelin tanış olalım, işi kolay kılalım.

Yunus Emre Şiirleri

7 şiir

Yunus Emre Sözleri

Tüm sözlerini gör (17)