Fuzûlî

Mehmed bin Süleyman (Fuzûlî)

1483 – 1556Divan EdebiyatıŞairKamuya açık

Türk edebiyatının en büyük aşk şairi; acıyı bir yaşam biçimine dönüştüren "Leylâ ile Mecnûn"un yazarı.

Fuzûlî Kimdir? Hayatı

Fuzûlî, bugünkü Irak topraklarında, Kerbelâ ve Hille çevresinde doğdu. Adı Mehmed bin Süleyman'dır; "Fuzûlî" mahlasını, başka kimsenin almak istemeyeceği bir kelime olduğu için seçtiğini kendisi söyler. Türkçe, Arapça ve Farsça olmak üzere üç dilde divan sahibi olan ender şairlerdendir.

Hayatı boyunca ekonomik sıkıntı çekti. Kanûnî Sultan Süleyman'ın Bağdat'ı fethinden sonra kendisine bağlanan maaşı tahsil edemeyince yazdığı Şikâyetnâme, Türk edebiyatının en ünlü mizahi-şikâyet metnidir. "Selam verdim, rüşvet değildir deyü almadılar" cümlesi buradan gelir.

En büyük eseri Leylâ ile Mecnûn mesnevisidir. Arap kaynaklı bu hikâyeyi öyle işlemiştir ki, Mecnûn'un Leylâ'ya duyduğu aşk sonunda kişisel bir tutkuyu aşarak ilahî aşkın sembolüne dönüşür; Mecnûn, Leylâ'ya kavuşmayı bile istemez hâle gelir.

Edebî Kişiliği ve Üslubu

Fuzûlî'nin şiirinde acı, kaçınılan değil aranılan bir hâldir. Onun için ıstırap, aşkın kanıtı ve olgunlaşmanın yoludur. Bu yüzden şiirlerinde kavuşma isteği değil, ayrılığın sürmesi dileği vardır.

Dili Azerbaycan Türkçesine yakındır ama duygunun yoğunluğu her ağızdan okuyucuya ulaşır. Aruzu kusursuz kullanır; buna rağmen şiirleri hiçbir zaman teknik bir gösteriye dönüşmez, daima duygu önde kalır. Türk edebiyatında "aşk denince akla gelen ilk isim" olması bu yüzdendir.