Beni Cândan Usandırdı
Beni cândan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı
Kamu bîmârına cânân devâ-yı derd eder ihsân
Niçin kılmaz bana dermân beni bîmâr sanmaz mı
Gamım pinhân dutardum ben dedîler yâre kıl rûşen
Desem ol bî-vefâ bilmem inanır mı inanmaz mı
Şeb-i hicrân yanar cânım döker kan çeşm-i giryânım
Uyarır halkı efgānım kara bahtım uyanmaz mı
Gül-i ruhsârına karşu gözümden kanlu akar su
Habîbim fasl-ı güldür bu akar sular bulanmaz mı
Değildim ben sana mâil sen ettin aklımı zâil
Bana ta'n eyleyen gāfil seni görgeç utanmaz mı
Fuzûlî rind-i şeydâdır hemîşe halka rüsvâdır
Sorun kim bu ne sevdâdır bu sevdâdan usanmaz mı
Şiirin Çözümlemesi
Sözlük
Şem': mum · bîmâr: hasta · pinhân: gizli · rûşen: açık, aydınlık · şeb-i hicrân: ayrılık gecesi · efgān: feryat · rind-i şeydâ: çılgın âşık.
Açıklama
Fuzûlî'nin en çok bilinen gazelidir. Her beyit bir soruyla biter ve bu sorular cevap beklemez; şairin çaresizliğini büyütmeye yarar. Gazelin tamamı "usanmaz mı, sanmaz mı, inanmaz mı, uyanmaz mı" redifiyle örülüdür ve bu ses tekrarı şiire bir yakınma ritmi kazandırır.
Dördüncü beyitteki "Uyarır halkı efgānım kara bahtım uyanmaz mı" mısrası, şairin feryadının herkesi uyandırdığı hâlde kendi talihini uyandıramamasını anlatır; Türk şiirinin en güçlü karşıtlıklarından biridir.