Kanûnî Mersiyesi (Seçme Beyitler)
Ey pây-bend-i dâmgeh-i kayd-ı nâm ü neng
Tâ key hevâ-yı meşgale-i dehr-i bî-direng
Şemşîr gibi rûy-i zemîne taraf taraf
Saldın demür kuşaklı cihân pehlevânları
Aldın hezâr büt-gedeyi mescid eyledin
Nâkūs yerlerinde okuttun ezânları
Gerdûn-ı dûn-perver aceb pür-cefâ imiş
Ol pâdişâh-ı âleme kıydı revâ mıdır
Tîğun içürdi düşmene zahm-ı zebânları
Bahs itdi kılıcunla kalem kahramânları
Şiirin Çözümlemesi
Sözlük
Pây-bend: ayağı bağlı · dâmgeh: tuzak yeri · nâm ü neng: ad ve şöhret · şemşîr: kılıç · büt-gede: puthane, kilise · nâkūs: çan · gerdûn: felek.
Açıklama
Kanûnî Sultan Süleyman'ın 1566'daki ölümü üzerine yazılan bu mersiye, Türk edebiyatının en güçlü ağıtıdır. Şiir bir uyarıyla başlar: şöhret tuzağına ayağı bağlanmış insana, dünya telaşının ne zamana kadar süreceği sorulur.
Sonraki beyitlerde padişahın fetihleri anlatılır; ancak bütün bu görkem, ölümün kaçınılmazlığını daha da acı kılmak için sıralanır. Mersiyenin gücü, övgü ile yasın aynı cümlede durmasından gelir.